Nëse shkurtohen bashkitë, përse jo edhe deputetët?
Hysen Binjaku
Deputetët e Kuvendit të Shqipërisë po përgatiten të ndërmarrin një reformë të re territoriale. Ende nuk dihet se si do të përfundojë ajo dhe cilat bashki do të preken, por një gjë duket e sigurt: numri i bashkive do të reduktohet.
Nuk kam asnjë arsye ta paragjykoj këtë reformë. Nëse ajo mbështetet në analiza serioze dhe i shërben interesit publik, atëherë le të diskutohet dhe të miratohet. Por, krahas saj, lind një pyetje e thjeshtë dhe krejt e natyrshme: përse nuk diskutohet edhe ulja e numrit të deputetëve?
Argumenti kryesor që përdoret për bashkimin ose shkrirjen e disa bashkive është rënia e ndjeshme e numrit të banorëve. Ky është një realitet që askush nuk e mohon. Shqipëria ka humbur një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së saj krahasuar me vitin 1990 dhe, sipas të dhënave të ndryshme, sot numri i banorëve është dukshëm më i ulët.
Nëse ky realitet demografik konsiderohet arsye e mjaftueshme për të ulur numrin e kryetarëve të bashkive dhe të këshilltarëve bashkiakë, atëherë i njëjti standard duhet të vlejë edhe për Kuvendin e Shqipërisë. Në fund të fundit, edhe deputetët zgjidhen me votën e qytetarëve dhe janë përfaqësues të së njëjtës popullsi që po zvogëlohet.
Përse zbatohet një standard për pushtetin vendor dhe një tjetër për pushtetin legjislativ? Nëse parimi është se numri i përfaqësuesve duhet të përshtatet me numrin e popullsisë, atëherë ky parim duhet të vlejë për të gjithë, pa përjashtime.
Po të ndiqej kjo logjikë, nëse popullsia ka rënë afërsisht në 60% të nivelit të vitit 1990, atëherë edhe numri i deputetëve mund të rishikohej në të njëjtin raport. Kjo do të nënkuptonte një Kuvend me rreth 84 deputetë, në vend të 140 që ka sot.
Një ndryshim i tillë nuk do të kishte vetëm efekt simbolik. Ai do të sillte edhe kursime të ndjeshme në shpenzimet publike për paga, administratë, zyra, staf mbështetës, dieta, automjete dhe privilegje të tjera që shoqërojnë funksionin e deputetit.
Është e arsyeshme të shtrohet pyetja nëse kursimet nga një reformë e tillë nuk do të ishin më të mëdha se ato që priten nga reduktimi i numrit të bashkive.
Natyrisht, çështja nuk është thjesht sa deputetë duhet të ketë Kuvendi. Çështja është barazia e standardeve. Nuk është e drejtë që reforma të kërkohet gjithmonë te të tjerët, ndërsa institucioni që e miraton atë të mbetet i paprekur.
Përndryshe, qytetarëve u krijohet përshtypja se vazhdon të mbizotërojë një filozofi e vjetër, e shprehur bukur nga mençuria popullore:
“Bëj si them unë, jo si bëj unë.”