Një jetë në shërbim të njerëzve, me përkushtim, pa bujë e pa kufij
Zylyftar Hoxha
Me këtë shkrim, “Orakujt e Tomorrit” sjell për lexuesit emrin dhe kujtimin e një njeriu që nuk jeton më, por që ka mbetur gjatë në kujtesën e shumë familjeve skraparase. Është fjala për Qirjako Budën, mjekun, mikun dhe njeriun e mirë, i cili për 32 vjet të jetës së tij, ndër vitet më aktive e më të rëndësishme të saj, punoi dhe jetoi në Skrapar.
Qirjakua ishte nga Kolonja, por Skrapari u bë vendi ku ai la gjurmët më të thella të jetës dhe të profesionit të tij. Këtu krijoi familjen, këtu rriti fëmijët, këtu fitoi miq dhe, mbi të gjitha, këtu fitoi respektin dhe mirënjohjen e njerëzve.
Sot, pas shumë vitesh, banorët e kësaj krahine e kujtojnë me nderim atë mjek të thjeshtë e të përkushtuar, që e vuri dijen, profesionalizmin dhe humanizmin e tij në shërbim të njerëzve. Për shumë prej tyre, Qirjako Buda nuk ishte vetëm mjeku që shëronte sëmundjen. Ishte edhe njeriu tek i cili mund të trokisje në çdo orë, ai që të dëgjonte, të këshillonte dhe të jepte kurajë.
Pas përfundimit të Fakultetit të Mjekësisë në Tiranë, Qirjako Buda e nisi karrierën e tij në vitin 1960, në spitalin e zonës së Potomit, në Skrapar.
Ishin vite kur në Skrapar kishin ardhur shumë kuadro të arsimuara nga rrethe të tjera të vendit, sidomos në arsim dhe në shëndetësi. Për Qirjakon, ardhja në Potom nuk ishte thjesht një detyrë pune. Ajo u kthye në një pjesë të rëndësishme të jetës së tij.
Punoi pa u kursyer. Shpesh i duhej të shkonte derë më derë, ditën e natën, për t’u gjendur pranë të sëmurëve. Kushtet e kohës nuk ishin aspak të lehta. Problemet e higjienës familjare e vetjake ishin të shumta dhe bëheshin shkak për sëmundje të ndryshme. Në ato rrethana, puna e mjekut nuk mbyllej me orarin zyrtar. Ajo ishte një përgjegjësi që të ndiqte kudo.
Qirjakua e kuptoi këtë shumë shpejt.
U lidh ngushtë me fshatin dhe me njerëzit e tij. Potomi u bë për të si një Postenan i dytë, vendi i origjinës së familjes së tij. Aty u lidh edhe më fort me jetën e re. Aty mori për shoqe të jetës Elin. Aty lindën dy fëmijët e tyre, Tatjana dhe Ardiani.
Ndoshta do të kishte dashur të largohej nga Potomi, të punonte në një spital më të madh, të ndiqte specializime dhe të zhvillonte më tej karrierën e tij, siç bënë shumë kolegë të tij.
Por jeta kishte vendosur ndryshe.
Për shkak të një rrethane politike që lidhej me arratisjen jashtë shtetit të një vëllai të tij, iu mbyllën disa prej mundësive që mund të kishte pasur. Dhe, siç kujtohet nga ajo kohë, mesazhi që mori ishte i qartë:
“Bëj fole aty ku je!”
Dhe ai bëri pikërisht këtë.
Pas shtatë vitesh në Potom, u transferua në qytetin e Çorovodës, ku punoi si mjek i përgjithshëm. Ishte një tjetër etapë e jetës së tij profesionale. Në qytet iu krijuan më shumë mundësi për të shfaqur aftësitë e tij, por edhe cilësitë njerëzore që e karakterizonin.
Ishte i dashur, i afërt dhe komunikues me njerëzit. Nuk mbante distancë me pacientin. Përkundrazi, përpiqej ta kuptonte atë përtej sëmundjes, si njeri, si prind, si pjesëtar të një familjeje.
Pas tij, megjithatë, ndiqte hija politike e kohës. Vështrimi i vëngërt, survejimet dhe provokimet e heshtura ishin pjesë e realitetit të tij. Ishte i matur në fjalë. Fjalën e mendonte gjatë para se ta nxirrte. Por përballë kësaj trysnie, ai zgjodhi rrugën më të mirë që mund të zgjidhte një mjek: punën e ndershme, korrektësinë dhe profesionalizmin.
Dhe ishte pikërisht puna ajo që fliste për të.
Për nevoja të shërbimit, Qirjako Buda kaloi më vonë në shërbimin pediatrik.
Edhe pse ishte mjek i përgjithshëm, përvoja e gjatë, studimi i vazhdueshëm dhe përgjegjësia që ndiente ndaj profesionit e ndihmuan të përballonte me sukses një nga fushat më delikate të mjekësisë.
Fëmija nuk është një pacient si gjithë të tjerët. Për të duhet durim, kujdes, vëmendje dhe, mbi të gjitha, zemër.
Qirjakua i kishte të gjitha këto.
Ai nuk ngurroi kurrë të kërkonte ndihmë apo konsultë kur e gjykonte të nevojshme. Kjo nuk ia zvogëlonte autoritetin profesional; përkundrazi, tregonte përgjegjësinë e tij si mjek. Në të njëjtën kohë, ishte i përpiktë dhe i pavarur në gjykimin e tij profesional.
Por Qirjako Buda nuk mbeti vetëm mjeku i spitalit.
Ai u bë, dalëngadalë, mjeku i shumë familjeve të Skraparit.
Njerëzit e njihnin, i besonin dhe e kërkonin. E dinin se mund t’i drejtoheshin edhe jashtë orarit, se do t’i dëgjonte dhe se nuk do t’i kthente pas me indiferencë.
Ishte njeri i thjeshtë, i komunikueshëm, zemërgjerë. Nuk kishte nevojë për madhështi apo tituj për të fituar respekt. Respekti vinte vetë, nga mënyra se si sillej me njerëzit dhe nga puna që bënte çdo ditë.
Në kujtesën e njerëzve nuk mbeten vetëm ata që kanë pasur poste apo dekorata. Shpesh mbeten më gjatë ata që kanë bërë mirë në heshtje.
Qirjako Buda ishte njëri prej tyre.
Vdekja e tij e parakohshme dhe e papritur shkaktoi dhimbje të madhe.
Ai u nda nga jeta teksa kthehej nga një vizitë mjekësore në një familje, aty ku profesioni dhe zemra e kishin çuar edhe shumë herë të tjera.
Lajmi i rëndë nuk ishte thjesht humbja e një mjeku. Ishte humbja e një njeriu të dashur për shumë familje.
Dhimbja u ndje në Çorovodë dhe në gjithë Skraparin.
Njerëzit humbën mjekun, por edhe mikun. Humbën njeriun që kishin parë pranë tyre në ditë të vështira, në sëmundje, në shqetësime familjare, në net të gjata ankthi.
Puna dhe jeta e sollën Qirjako Budën të bëhej një bashkëqytetar i pandarë i Skraparit, në të mira e në të këqija.
Ai ishte kolonar nga origjina, por skraparlli nga jeta që jetoi dhe nga dashuria që mori prej njerëzve.
Mbase kjo është edhe arsyeja pse, pas kaq shumë vitesh, emri i tij vazhdon të kujtohet.
Ai nuk mori dekorata për punën e tij. Rrethanat politike të kohës i lanë shumë gjëra pa i marrë.
Por, në fund të fundit, ekziston një dekoratë që nuk jepet me vendim, nuk varet në mur dhe nuk shkruhet në një dokument zyrtar.
Dhe këtë dekoratë Qirjako Buda e mori me gjithë zemër.
E mori nga familjet që ndihmoi, nga fëmijët që trajtoi, nga njerëzit që u gjend pranë dhe nga ata që edhe sot, pas shumë vitesh, kur përmendet emri i tij, thonë me respekt:
Ndoshta nuk ka vlerësim më të madh për një mjek dhe për një njeri.
Prandaj këto rreshta të “Orakujve të Tomorrit” janë një kujtim, por edhe një detyrim moral për të mos i lënë në harresë njerëzit që i shërbyen Skraparit me përkushtim.
Qirjako Buda nuk jeton më. Por puna e tij, mirësia e tij dhe kujtimi që la pas vazhdojnë të jetojnë në kujtesën e njerëzve.