Historia e një ure që, pas më shumë se një shekulli, vazhdon të qëndrojë mbi lumin e Vlushës
Nga një nismë e Dervish Iliazit dhe Dervish Rexhepit, te mjeshtëria e Çoke Koblarës
Rreth viteve 1910–1911, kur lumi i Vlushës bëhej i pakalueshëm nga shirat dhe dimri, Dervish Iliazi i Qafokut të Vëzhezhës mori përsipër ndërtimin e një ure që do t’u shërbente banorëve të të dyja anëve të lumit. Ai e njihte mirë rrezikun e tij dhe nevojën që kishin njerëzit për një kalim të sigurt.
Për këtë iu drejtua mikut të tij, Dervish Rexhepit të Qafës, një nga figurat e njohura të kohës për veprimtarinë në hapjen e shkollave shqipe dhe ndërtimin e objekteve të ndryshme në Dangëlli e Skrapar.
Rexhepi nuk vonoi. I premtoi se do të sillte mjeshtrin e tij më të zotë: Çoke Koblarën, kryeustain e njohur nga Përmeti, i cili punonte me një grup prej 15–20 më ustallarësh dhe kishte përvojë të madhe në ndërtim.
Dhe fjala u bë vepër.
Ustallarët mbërritën në Vlushe. Vendi i urës u përcaktua nga Çoke Koblara dhe u hapën themelet. Gurin e parë e vendosi vetë Dervish Iliazi.
Pastaj erdhi një nga rrëfimet më të bukura që ka ruajtur kujtesa popullore.
Për kurbanin e themeleve, banorët sollën një sorkadhe të re e të bukur. Dervish Iliazi e mori pranë vetes, i përkëdheli kokën dhe ia lau fytyrën me ujë. Brezat e mëvonshëm e lidhën këtë skenë me legjendën e Rozafës, duke i dhënë urës një aureolë të veçantë.
Por, përtej legjendës, historia ka një të vërtetë edhe më të madhe: një komunitet kishte nevojë për një urë dhe njerëz të përkushtuar u bashkuan për ta ndërtuar.
Kjo është ajo që ka rëndësi.
Sepse në ato kohë, kur nuk kishte makineri, mjete moderne e as projekte të hartuara në zyra inxhinierësh, gjithçka mbështetej te dija, përvoja, krahu dhe besa e njerëzve.
Dervish Iliazi dha nismën. Dervish Rexhepi solli mjeshtrit. Çoke Koblara dhe ustallarët e tij i dhanë formë gurit. Banorët e Vlushës dhanë ndihmën e tyre.
Dhe ura u ngrit.
Më shumë se një shekull më vonë, themelet e saj të gurta ende qëndrojnë. Kanë përballuar ujërat e furishme të lumit, rrebeshet, dimrat dhe ndryshimet e kohës. Mbi to kanë kaluar trarë druri, konstruksione hekuri, beton dhe breza njerëzish.
Sot, mbi atë gjurmë të vjetër kalojnë edhe mjete të rënda që lidhen me ndërtimet hidroenergjetike përgjatë lumit.
Por as uji dhe as koha nuk mund ta marrin me vete kujtesën.
Aty janë ende gurët e urës.
Aty është ende gjurma e ustallarëve.
Aty është ende kujtimi i Dervish Iliazit dhe Dervish Rexhepit.
Dhe ndoshta ky është mësimi më i bukur i kësaj historie:
Një urë mund të ndërtohet me gurë, por ajo mbahet në këmbë nga besa, puna dhe kujtesa e njerëzve.
Ura e Vlushës nuk lidh vetëm dy brigje të lumit.
Ajo lidh një kohë me një tjetër.