Dashnor Dosti / Protesta studentore dhe pasqyra e një arsimi në degradim
Kur dështimet shiten si suksese dhe edukimi shpallet anakronizëm
Më në fund, do të them edhe unë diçka për protestën studentore. Jo sepse e mbështes — madje, të jem i sinqertë, as nuk e kam të qartë se për çfarë arsyeje të saktë zhvillohet — por as sepse jam kundër saj. Dua thjesht ta shoh atë me syrin e mësuesit, me syrin e dikujt që e ka njohur shkollën nga brenda dhe që e ndien veten, sado pak, pjesë të përgjegjësisë për gjendjen ku kemi mbërritur.
Kushdo mund të shohë në këtë protestë një arsye për të sulmuar apo për të mbrojtur qeverinë. Mua, sinqerisht, kjo nuk më intereson shumë. Qeveria le të vazhdojë të përballet me llumin e vet të PPP-ve dhe me instalimin e një kaste kriminalo-ekonomike, siç e perceptojnë shumë qytetarë. Ajo që më intereson mua është diçka tjetër: çfarë na tregon kjo protestë për gjendjen e vërtetë të arsimit shqiptar? Çfarë na zbulon për nivelin e formimit, kulturën qytetare dhe ndërgjegjen intelektuale të brezit që nesër do të marrë në dorë fatet e këtij vendi?
Kemi vite që përpiqemi ta paraqesim arsimin si një vitrinë suksesi, ndërkohë që pas saj fshihet një realitet krejt tjetër. Kemi mësuar t’i shesim dështimet si arritje, të metat si reforma dhe fasadën si përmbajtje. Dhe nuk e kam fjalën vetëm për vitet e fundit, por për një proces të gjatë, që ka përshkuar thuajse gjithë këtë çerek shekulli të ri.
Gjatë këtyre viteve kemi ngritur një sistem të rrezikshëm falsiteti, ku raportet e bukura, statistikat dhe deklaratat zyrtare shpesh kanë zëvendësuar të vërtetën. Një falsitet që është rrënjosur aq thellë, sa sot na duket pothuajse e pamundur të rikthejmë dinjitetin e humbur të shkollës, të mësuesit dhe të vetë dijes.
Kemi vite që prodhojmë gjithnjë e më pak intelektualë të mirëfilltë dhe, për fat të keq, gjithnjë e më shumë njerëz të paformuar, pa kulturë komunikimi e pa ndjenjën e përgjegjësisë qytetare. Nuk po them se çdo student është i tillë, as se protesta është matësi i vetëm i nivelit të tyre. Por një protestë studentore mund të jetë edhe një pasqyrë ku shoqëria sheh jo vetëm pakënaqësitë e veta, por edhe mangësitë e formimit të brezit të ri.
Problemi ynë është se nuk kemi arritur të ndërtojmë një shoqëri që bashkëpunon për të mbrojtur shkollën, por një shoqëri që, me indiferencën, papërgjegjshmërinë dhe interesat e saj të ngushta, shpesh duket sikur i vë minat asaj. Edukimi nuk është më përparësi. Madje, në shumë raste, trajtohet si një mbetje e së kaluarës, si diçka e vjetruar, jashtë mode, e panevojshme për një shoqëri që mat gjithçka me paranë, famën dhe spektaklin.
Kemi vite që përpiqemi ta shfaqim arsimin si një vitrinë të një suksesi imagjinar që nuk ka ekzistuar kurrë, duke i shitur mjeshtërisht dështimet si suksese. Kemi vite,(nuk e kam fjalën vetëm për këto vitet e fundit, por për gjithë vitet e këtij shekulli), që kemi instaluar një falsitet të frikshëm, aq të frikshëm sa tani e kemi të pa mundur të rivendosim dinjitetin.
Kemi vite që kultivojmë e prodhojmë gjithnjë e më pak intelektualë e gjithnjë e më shumë rrugaçë. Sepse ne nuk jemi një shoqëri që bashkëpunon, por një shoqëri që i vë minat shkollës e arsimit. Shoqërisë sonë nuk i intereson më asnjë grimë edukimi. Edukimin e quajmë anakronizëm. Ai nuk është më në modë. Sepse ne japim 4 milionë për një këngëtar idiot që vjen e rruan lekët e taksave tona, por nuk harxhojmë asnjë kacidhe për të përgatitur apo pasuruar efektivisht armatën e mësuesve, aktualisht të katandisur për të ardhur keq.
Pikërisht për këtë, duke qenë mësues i vjetër e duke e ndjerë vehten jo pak përgjegjës për atë që ndodh sot, unë nuk jam aspak i befasuar me “klasin intelektual” të studentëve të ditëve të sotme. Desha të them po ashtu se midis tyre, me siguri ndodhet edhe kryeministri ynë i ardhshëm i 15 apo 20 viteve më pas, por deri atëhere, me siguri ai do të jetë më shumë kryeministër i Indisë se sa i Shqipërisë.
Protestat mund të mbarojnë, qeveritë mund të ndërrohen, por pasojat e një arsimi të dobët mbeten për dekada. Dhe një vend që nuk investon te formimi i brezave, herët a vonë, do të paguajë çmimin e kësaj neglizhence.