Kur teqeja rrezikon të humbasë shenjtërinë
Një thirrje për reflektim drejtuar institucioneve të tarikatit bektashi
Ka momente kur heshtja nuk është më virtyt, por bashkëfajësi. Një i tillë është edhe fenomeni që po shfaqet në disa teqe bektashiane, ku ceremonia fetare po zëvendësohet gjithnjë e më shumë nga atmosfera e një feste popullore. Është një realitet që nuk mund të fshihet pas justifikimeve, sepse prek vetë identitetin e institucionit fetar.
Si besimtar bektashi, nuk e shoh këtë si një sulm ndaj besimit tim, por si një përpjekje për ta mbrojtur atë. Kritika nuk i drejtohet bektashizmit, i cili mbetet një nga traditat më fisnike të tolerancës, urtësisë dhe humanizmit shqiptar.
Kritika i drejtohet mënyrës se si në disa raste po organizohen ceremonitë fetare, duke u larguar nga fryma që duhet t’i karakterizojë.
Çdo faltore, pavarësisht besimit që përfaqëson, është ndërtuar për lutje, meditim, pendesë dhe paqe shpirtërore. Heshtja në një vend të shenjtë nuk është formalitet; ajo është pjesë e vetë ritualit.
Pikërisht për këtë arsye është e papranueshme që ditët e pelegrinazhit, përkujtimet e shenjtorëve apo përurimet e tyrbeve të shndërrohen në ahengje me muzikë në maksimum, valle, alkool dhe atmosferë që i ngjan më shumë një dasme sesa një ceremonie fetare.
Në disa teqe kjo nuk është më përjashtim, por po kthehet në zakon. Në vend që besimtarët të dëgjojnë lutjen, dëgjojnë altoparlantët. Në vend që të mbizotërojë përulësia, mbizotëron zhurma. Në vend që njerëzit të largohen më të qetë shpirtërisht, largohen me përshtypjen se kanë marrë pjesë në një festë folklorike.
Le të jemi të qartë: askush nuk kërkon që bektashizmi të humbasë karakterin e tij tolerant dhe të hapur. Askush nuk kërkon as imponimin e një formalizmi të huaj për traditën bektashiane.
Por toleranca nuk është sinonim i shpërfilljes së etikës fetare. Liria nuk është lejë për të zhveshur ritin nga solemniteti i tij. Asnjë traditë fetare nuk mund të mbijetojë nëse humbet kufirin që ndan të shenjtën nga profania.
Pamjet e krijuara në përurimin e tyrbes në Malind, apo në disa festa në Teqenë e Backës dhe në Teqenë e Çerricës, nuk i bëjnë nder as bektashizmit dhe as trashëgimisë sonë shpirtërore. Ato krijojnë një imazh të gabuar, sidomos te brezi i ri, i cili rrezikon të besojë se pelegrinazhi është një rast për argëtim, ndërsa lutja mbetet një element dytësor.
Kjo nuk është një çështje estetike. Është një çështje identiteti.
Kur një institucion fetar fillon të identifikohet më shumë me muzikën sesa me lutjen, më shumë me sofrën sesa me mësimin shpirtëror, atëherë ai ka hyrë në një proces të rrezikshëm deformimi.
Historia ka treguar se institucionet fetare nuk dobësohen nga mungesa e besimtarëve, por nga humbja e misionit të tyre.
Prandaj përgjegjësia nuk mund të mbetet vetëm te organizatorët lokalë. Ajo i takon para së gjithash Kryegjyshatës Botërore Bektashiane, e cila ka jo vetëm autoritetin, por edhe detyrimin moral e statutor të ruajë dinjitetin e riteve dhe të vendosë standarde të qarta për zhvillimin e tyre.
Nuk mund të lejohet që çdo teqe të veprojë sipas dëshirës së organizatorëve, duke e interpretuar traditën sipas shijeve të momentit.
Është koha që Kryegjyshata të flasë qartë. Të përcaktojë kufijtë midis ceremonisë fetare dhe festës popullore.
Të mbrojë solemnitetin e vendeve të shenjta.
Të edukojë besimtarët, sidomos të rinjtë, mbi kuptimin e vërtetë të pelegrinazhit dhe riteve bektashiane.
Sepse nëse institucioni hesht përballë këtyre devijimeve, heshtja e tij mund të interpretohet si miratim.
Bektashizmi ka mbijetuar për shekuj jo falë zhurmës, por falë urtësisë. Jo falë spektaklit, por falë përkushtimit. Jo falë ahengut, por falë fuqisë së tij shpirtërore.
Nëse duam që kjo trashëgimi t’u kalojë e paprekur brezave që vijnë, duhet ta mbrojmë sot. Nesër mund të jetë vonë.
Kur vendi i shenjtë humbet solemnitetin, ai fillon të humbasë edhe shenjtërinë e tij. Dhe kjo do të ishte humbja më e rëndë që mund t’i shkaktojmë vetë bektashizmit.
Shënim:
Shkak për këtë editorial ekskluziv të “Orakujve të Tomorrit” janë bërë postimet e disa rrjeteve sociale, të cilat nuk janë dakord me të tilla festime në vendet e shenjta.